Wikibiopedia

Manfred Spitzer

Manfred Spitzer (* 27 maja 1958 r. w Lengfeld koło Darmstadt) jest niemieckim neurobiologiem i psychiatrą.

Jest profesorem psychiatrii na Uniwersytecie w Ulm, a od 1998 r. dyrektorem medycznym Uniwersyteckiej Kliniki Psychiatrycznej w Ulm, gdzie jest również dyrektorem naczelnym otwartego w 2004 r. Transferowego Centrum Neuronauki i Uczenia się (ZNL), zajmującego się głównie neurodydaktyką.

Życie

Po ukończeniu Max-Planck-Gymnasium w Groß-Umstadt Manfred Spitzer studiował medycynę, filozofię i psychologię na Albert-Ludwigs-Universität we Freiburgu. W tym czasie zarabiał na życie m.in. jako muzyk uliczny. Manfred Spitzer uzyskał dyplom z psychologii, następnie doktorat z medycyny (1983) i filozofii (1985), a w 1989 r. habilitował się w dziedzinie psychiatrii (specjalista w dziedzinie psychiatrii) na podstawie pracy “Was ist Wahn?” W latach 1990-1997 pracował jako starszy lekarz w Uniwersyteckiej Klinice Psychiatrycznej w Heidelbergu. Dwukrotnie był profesorem wizytującym na Uniwersytecie Harvarda; kolejny pobyt naukowy odbył się w Institute for Cognitive and Decision Sciences na Uniwersytecie w Oregonie.

W 1997 r. Manfred Spitzer został powołany na nowo utworzoną Katedrę Psychiatrii na Uniwersytecie w Ulm. Wkrótce potem Spitzer został redaktorem czasopisma “Nervenheilkunde”, które było czasopismem szkoleniowym dla lekarzy i organem wielu stowarzyszeń z dziedziny psychiatrii i psychoterapii. Regularnie publikuje tam również własne prace i artykuły redakcyjne, które później wznawia osobno, streszcza w książkach.

Spitzer stał się znany poza kręgami zawodowymi dzięki popularnym wykładom naukowym i powszechnie zrozumiałym książkom.

W latach 2004-2012 pod patronatem stacji Bayerischer Rundfunk emitowano w 194 odcinkach serial Geist & Gehirn (Umysł i mózg), w którym Spitzer przedstawiał wyniki badań nad mózgiem. Programy te są również dostępne na płytach DVD i można je oglądać na BR-alpha. Wraz z Centrum Transferowym stworzył koncepcję konkursu dla szkół podstawowych Spielen macht Schule. Spitzer jest członkiem Rady Powierniczej Fundacji Louisenlund.Jesienią 2018 r. został zaproponowany przez AfD jako ekspert komisji Enquete Bundestagu “Kształcenie zawodowe w cyfrowym świecie pracy”, ale zrezygnował, ponieważ nie chciał być kojarzony z AfD.Manfred Spitzer ma pięcioro dzieci. Jest ojcem pisarza i komika Thomasa Spitzera oraz teściem Hazel Brugger.

Wyniki dotyczące neurodydaktyki

W swoich publikacjach i wykładach popularnonaukowych Spitzer krytykuje cyfryzację w szkołach, uzasadniając to tym, że młodzież nie jest jeszcze w stanie radzić sobie z mediami cyfrowymi, a nawet uczyć się za ich pomocą lub z nich, ze względu na rozwój mózgu, a ponadto mają one poważny negatywny wpływ na zdrowie. Swoje tezy opiera na badaniach, które dowodzą negatywnej korelacji między wynikami w nauce a konsumpcją mediów. W tym kontekście krytykuje często używany termin “umiejętność korzystania z mediów”, który jest stosowany przez instytucje państwowe w związku z wprowadzeniem Paktu Cyfrowego.

Spitzer uzasadnia swoją teorię uczenia się tzw. kołem hermeneutycznym, zgodnie z którym do nauczenia się czegoś nowego w nieuporządkowanym środowisku potrzebna jest wcześniejsza wiedza. Z tego powodu kompetencje medialne nie są konieczne, a wręcz przeciwnie - prowadzą do nieracjonalnego korzystania z komputera lub innych urządzeń technicznych. Może to prowadzić do uzależnienia (w tym przypadku uzależnienia od komputera); Spitzer mówi o “uzależnieniu się” w żargonie narkotykowym.

Książki

Człowiek: Urodzony, by się uczyć

Według Spitzera badania nad mózgiem nie tylko dowodzą, że rodzimy się po to, by się uczyć i nie możemy nic na to poradzić przez całe życie, ale także wskazują na warunki skutecznego uczenia się. W ten sposób pozwala nam lepiej zrozumieć samych siebie w najlepszym tego słowa znaczeniu i wnosi istotny wkład w kulturę. Ponieważ wszystkie działania pozostawiają “ślady w mózgu” - tym intensywniejsze, im częściej są wykonywane - ma znaczenie, co dzieci i młodzież robią przez cały dzień. Dzieci uczą się znacznie szybciej niż dorośli. Mózg osoby dorosłej różni się zasadniczo od mózgu rozwijającego się dziecka. Działanie i rozumienie (rozumiane w sensie dosłownym, por. Jean Piaget) odgrywają rolę nie tylko w uczeniu się konkretnych rzeczy, ale także w uczeniu się wiedzy ogólnej (pamięć semantyczna, a nawet pojęcia abstrakcyjne, takie jak liczby). Dlatego też Spitzer opowiada się za zabawami paluszkowymi zamiast laptopów w przedszkolach oraz za pisaniem odręcznym ołówkiem zamiast pisania na klawiaturze.

Komputery przynoszą dzieciom więcej szkody niż pożytku

Odnosząc się do danych statystycznych dotyczących korzystania z mediów przez uczniów w Niemczech, zebranych przed 2010 r., Spitzer ostrzegał w 2012 r. przed konsumpcją mediów elektronicznych przez dzieci i młodzież, która prowadzi do jedynie powierzchownego zaabsorbowania informacjami i odbywa się kosztem własnego, aktywnego uczenia się. Mózg (podobnie jak mięsień) jest wyćwiczony tylko wtedy, gdy stanowi prawdziwe wyzwanie. W 2012 r. Spitzer skrytykował w tym kontekście niektórych polityków zajmujących się edukacją, ponieważ na enquesty zapraszani są wyłącznie eksperci z instytutów medialnych sponsorowanych przez koncerny medialne, którzy wbrew zdrowemu rozsądkowi zalecają, by każdy uczeń miał laptopa. Socjolog Stephan G. Humer wyraża wątpliwości co do możliwości przenoszenia wyników badań eksperymentalnych dotyczących zmian zachowań dzięki grom komputerowym na życie codzienne.

Demencja cyfrowa

W wydanej w 2012 r. książce Digitale Demenz (Cyfrowa demencja) Spitzer skrytykował inicjatywy polityków i przedstawicieli przemysłu, aby “wyposażyć wszystkich uczniów w notebooki i promować pedagogikę gier komputerowych”. Inicjatywy te świadczyły o zwykłej niewiedzy lub o braku skrupułów w interesach handlowych. Liczne badania naukowe wykazały, że media cyfrowe nie nadają się jako narzędzie do nauki. Internetowe portale społecznościowe wabią wirtualnymi przyjaźniami; w rzeczywistości jednak upośledzają zachowania społeczne i sprzyjają depresji.

We wrześniu 2012 roku Werner Bartens z “Süddeutsche Zeitung” skrytykował książkę Manfreda Spitzera za twierdzenie, że “komputery i smartfony ogłupiają dzieci”, a tym samym za zaspokajanie “lęków niepewnych rodziców”, przy czym argumentacja ta jest “dziwaczna, powierzchowna i zawiera zniekształcone odniesienia”. Bartens skrytykował również polemiczny styl Spitzera. Literaturoznawca i medioznawca Roberto Simanowski w artykule dla Freitaga stwierdził, że tezy Spitzera nie są bezpodstawne, ale trzeba je “chronić przed tonem, w jakim są przedstawiane”. Co więcej, Spitzerowi zarzucono stronniczość i brak jasnych dowodów na “połączenie wyników badań mózgu z empirycznymi obserwacjami społecznymi”. Michael Hanfeld, który krytycznie ocenił książkę na łamach “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, zauważył jednak, że każdy, kto kiedykolwiek obserwował “psychologiczne usposobienie młodych ludzi, którzy zawiesili swoje analogowe, konwencjonalne zajęcia w czasie wolnym i porzucili je na rzecz kariery gracza w strzelanki pierwszoosobowe”, może “bez zastrzeżeń zgodzić się” z oceną Spitzera. W oświadczeniu dotyczącym książki Digitale Demenz (Cyfrowa demencja) Landesmedienzentrum Baden-Württemberg, które realizuje również zadania edukacyjne, napisało: “Manfred Spitzer z Kliniki Psychiatrii i Psychoterapii III Szpitala Uniwersyteckiego w Ulm nie ponosi winy za problemy z nazewnictwem. Spitzera należy raczej winić za to, że nie zaproponował żadnych przyszłościowych rozwiązań, że naraził się tym wszystkim, którzy z wielkim zaangażowaniem i powagą zabiegają o rozsądne i odpowiedzialne korzystanie z mediów cyfrowych […]”.

Cyber Sick

Książka Spitzera, wydana w 2015 r., uzupełnia poprzednią i pokazuje, jak w ostatnich latach ludzie i społeczeństwo ulegli przemianie dzięki wykorzystaniu mediów cyfrowych i internetu. Opisuje pojawienie się współczesnej “choroby cywilizacyjnej” i jej różne oblicza (np. uzależnienie od gier i sieci, izolacja od prawdziwego życia). Opierając się na swoich odkryciach jako naukowca i ojca, w swojej pracy promuje kompetencje medialne oraz zachowanie i wzmocnienie inteligencji emocjonalnej, zwłaszcza u dzieci i młodzieży.

Dirk von Gehlen oskarża Spitzera, powołując się na książkę Cyberkrank! “złe samopoczucie z teraźniejszością, które nie ma nic wspólnego z postępem technologicznym czy jakąkolwiek formą cyfrowej prędkości, ale wszystko z wyolbrzymianiem tego, co się wie”. Beat Döbeli Honegger, profesor Uniwersytetu Pedagogicznego w Schwyz, potwierdza tendencyjny opis pewnych faktów przez Spitzera oraz wybiórcze, zniekształcające znaczenie cytaty z badań naukowych. Publicysta i doradca polityczny Wolfgang Gründinger przekonuje w “Vorwärts”, że choć należy dyskutować o zagrożeniach i ambiwalencjach związanych z cyfrową transformacją, to pesymistyczne scenariusze zagłady zatruwają każdą zróżnicowaną debatę.

Ogólny odbiór firmy Spitzer

Odbiór feuilletonistyczny

W debacie z Manfredem Spitzerem w 2004 roku psycholog Elsbeth Stern twierdziła, że badania mózgu nie przyniosły jeszcze wyników, które “zmuszałyby nas do innego spojrzenia na wyniki badań w klasie”. W przedmowie do wydanej w 2006 roku książki How We Learn: What Brain Research Knows About It, którą Elsbeth Stern napisała do wydania niemieckiego, stwierdza ona, co następuje: Spitzer, który w swojej krytyce skupia się głównie na dydaktyce poszczególnych przedmiotów, zapomina, że to właśnie dydaktyka jest właściwym instrumentem, który pozwala naprawdę zrozumieć, co dzieje się w klasie, i odpowiednio interweniować. Według Sterna nawet najprostszych procesów uczenia się nie da się sprowadzić wyłącznie do procesów mózgowych. Dotyczy to tym bardziej uczenia się w szkole, które obejmuje złożoną wiedzę, która rozwinęła się dopiero w kontekście kulturowym. W 2006 r. biolog i badacz mózgu Gerhard Roth zgodził się, że wyniki badań nad mózgiem i dydaktyka są w dużej mierze zbieżne, ale mimo to podkreślił ważną rolę badań neuronaukowych, ponieważ ułatwiają one uzasadnianie, co jest, a co nie jest przydatne pedagogicznie. Nic z tego, co prezentuje Spitzer, nie jest dla dobrego pedagoga nowością pod względem treści. Postęp wiedzy polega raczej na tym, że obecnie łatwiej jest pokazać, dlaczego to, co robi dobry wychowawca, działa, a to, co robi zły, nie działa. Roth zaprzecza stwierdzeniu Spitzera o “cyfrowej demencji” i argumentuje: “Nie ma najmniejszego naukowo zrozumiałego dowodu […], ani żadnego empirycznego czy eksperymentalnego dowodu na to, że na przykład dzieci stają się otępiałe przez używanie mediów cyfrowych w szkole. Niektórzy krytykowali wygląd Spitzera i sposób prowadzenia przez niego rozmów. Na przykład portal informacyjny WeltN24 podał w październiku 2016 roku, że zaproszeni eksperci w talk show Anne Will zostali “zakrzyczani przez psychiatrę” (w odniesieniu do Spitzera).Christian Stöcker opisał Spitzera jako “antycyfrowego kaznodzieję” w swojej kolumnie dla Spiegel Online w październiku 2016 roku. W 2018 roku Stöcker skrytykował Spiegel Online za to, że Spitzer stale posługuje się “absurdalnymi analogiami dostosowanymi do wywoływania strachu, takimi jak porównanie zdjęć rentgenowskich w sklepach obuwniczych z lat 70. do mediów cyfrowych” oraz za sugerowanie “za pomocą tytułu zawodowego ‘badacz mózgu i psychiatra’, który jest zawsze umieszczany w widocznym miejscu przez niego samego i jego wydawnictwo, że jego prace nie są opiniami, lecz naukowo udowodnionymi faktami”.W 2018 roku wyrażono również opinię, że Spitzer “postrzega krytykę jako osobistą zniewagę”.

Kontrowersje naukowe

Christian Stöcker krytykuje metody pracy Spitzera jako nienaukowe. W marcu 2018 roku Stöcker skrytykował w swojej kolumnie w Spiegel Online, że Spitzer regularnie reinterpretuje korelacje jako związki przyczynowe; że cytuje badania bardzo wybiórczo i zawsze pomija to, co nie pasuje do jego tez; oraz że podobnie jak wielu innych udaje, że “uzależnienie” w związku z mediami jest ogólnie przyjętą kategorią naukową. Między innymi psychologowie mediów Markus Appel i Constanze Schreiner podjęli tezy Spitzera dotyczące “cyfrowej demencji” i zestawili je z odpowiednimi metaanalizami dotyczącymi wpływu mediów cyfrowych. Według tych metaanaliz intensywne korzystanie z internetu nie prowadzi ani do mniejszej wymiany społecznej, ani do mniejszego zaangażowania społeczno-politycznego, a intensywni użytkownicy internetu nie są bynajmniej bardziej samotni niż osoby rzadko korzystające z sieci. Co więcej, zaprzeczają one tezie, że zarówno obniżone samopoczucie, jak i otyłość są związane z korzystaniem z mediów cyfrowych. Ponadto przytaczają metaanalizy, z których wynika, że ani uczenie się na komputerze, ani korzystanie z komputerowych gier edukacyjnych nie ma negatywnego wpływu na powodzenie w nauce. Jeśli chodzi o umiejętności językowe w zakresie pisania, podkreślali, że w żaden sposób nie ucierpiałyby one w wyniku pisania na komputerze. Praca ta była szeroko komentowana w mediach.

Spitzer ze swojej strony opublikował niedługo później odpowiedź, w której oskarżył autorów o opieranie się na nieaktualnych danych i ponownie przytoczył nowsze badania, które potwierdzałyby jego tezę. W kolejnej odpowiedzi Appela i Schreinera zostały wytknięte błędy argumentacyjne Spitzera, a pierwotna krytyka została ponownie potwierdzona naukowo. W podsumowaniu stwierdzają, że “jednostronna perspektywa Spitzera zaciemnia obraz szans i zagrożeń związanych z życiem w cyfrowym świecie. “W marcu 2018 roku Markus Appel ponownie zareagował na krytykę Spitzera dotyczącą cyfryzacji niemieckich szkół, którą wyraził w porannym wywiadzie dla tej samej stacji radiowej. Sformułował on, że “linia argumentacji Spitzera […] jest daleka od naukowego mainstreamu”, “tzn. […] dość skrajna, i w tym braku równowagi w żaden sposób nie odzwierciedla stanu badań naukowych”. Oskarżył on Spitzera o “czarno-białe malarstwo”, ale zapytany o to, potwierdził również trzeźwe wyniki badania z 2015 roku przeprowadzonego przez liderów badania PISA, na które często powołuje się Spitzer, “że spodziewane efekty inwestycji w media cyfrowe, że tak powiem, nie pojawiły się tam”. Stwierdził jednak, że istnieje “wyzwanie […], aby poradzić sobie z nowymi mediami i uczynić działania pedagogiczne bardziej skutecznymi […] w wyraźnej sprzeczności z założeniem, że należy ostatecznie wygnać nowe media […] ze szkół”.

W 2013 r. neurolog Hans-Peter Thier z Uniwersytetu w Tybindze wątpił w istnienie “cyfrowej demencji”: “Termin “cyfrowa demencja” to błędne określenie. W medycynie otępienie oznacza utratę pierwotnie dostępnych zdolności poznawczych - utratę pamięci, ograniczenie zdolności myślenia, zaburzenia orientacji, a w końcu rozpad struktury osobowości. Demencja może mieć wiele przyczyn. Jednym z przykładów są uszkodzenia mózgu spowodowane zaburzeniami krążenia. Wspólnym mianownikiem przyczyn są zmiany w strukturze i procesach fizjologicznych w mózgu [sic!], tak że odbiegają one znacznie od normy. Niezależnie od tego, co korzystanie z mediów cyfrowych może zrobić z mózgiem, nie ma dowodów na to, że prowadzi ono do namacalnych zmian patologicznych w mózgu.” Według Thiera żadna metoda badawcza nie jest w stanie stwierdzić, czy mózg należy do osoby intensywnie korzystającej z mediów cyfrowych. Przeciwnie, istnieją dowody na to, że surfowanie po Internecie ma pozytywny wpływ na profilaktykę choroby Alzheimera u osób starszych.

Nagrody

1992 DGPPN Duphar Research Promotion Prize Niemieckiego Towarzystwa Psychiatrii, Psychoterapii i Neurologii

2002 Nagroda Cogito Fundacji Cogito

Publikacje (wybór)

Halucynacje. Przyczynek do psychopatologii ogólnej i klinicznej. Springer, Berlin 1988, ISBN 3-540-18611-5.

Co to jest złudzenie? Badania nad problemem urojeń. Springer, Berlin 1989, ISBN 3-540-51072-9.

Umysł w sieci. 1996.

z Leo Hermelem: Od degeneracji do antycypacji - rozważania na temat niemendlowskiego dziedziczenia chorób neuropsychiatrycznych z perspektywy historycznej i aktualnej. In: Gerhardt Nissen, Frank Badura (eds.): Schriftenreihe der Deutschen Gesellschaft für Geschichte der Nervenheilkunde. Tom 2, Würzburg 1996, s. 111-127.

Ketchup i zbiorowa nieświadomość. Opowieści z historii neurologii. Schattauer, Stuttgart 2001, ISBN 3-7945-2115-3.

Uczenie się. Badania nad mózgiem i szkoła życia. 2002.

Muzyka w głowie: słuchanie, tworzenie muzyki, rozumienie i przeżywanie w sieci neuronowej. 2002.

Samostanowienie. Badania nad mózgiem i pytanie: Co powinniśmy zrobić? 2004.

Mózg czołowy do ciała migdałowatego. Najnowsze wiadomości z dziedziny neurologii. 2005.

Ekran Uwaga! Media elektroniczne, rozwój mózgu, zdrowie i społeczeństwo. Klett, Stuttgart 2005, ISBN 3-12-010170-2.

Boski gen i neuron babci. Opowieści o badaniach nad mózgiem i społeczeństwie. 2006.

Przebłyski geniuszu Mozarta. Jak nasz mózg przetwarza muzykę. 2006.

Sens życia. Sposoby zamiast dzieł. Schattauer, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-7945-2563-8.

Listy miłosne i centra handlowe. Medytacje w głowie i o głowie. Wydawnictwo Schattauer, 2008, ISBN 978-3-7945-2627-7.

Medycyna dla edukacji. Sposób na wyjście z kryzysu. 2010, ISBN 978-3-8274-2677-2.

How Children Learn to Think 2010, ISBN 978-3-902533-26-5 (4 audiobooki, 300 min.)

Jak dorośli myślą i uczą się. 2011, ISBN 978-3-902533-38-8 (3 audiobooki, 210 min.)

Nicnierobienie, flirtowanie, całowanie i inne osiągnięcia mózgu. Schattauer Verlag, 2011, ISBN 978-3-7945-2856-1.

Cyfrowa demencja. Jak doprowadzamy siebie i nasze dzieci do szaleństwa. Droemer Knaur, Monachium 2012, ISBN 978-3-426-27603-7 (numer 1 na liście bestsellerów “Spiegla” od 27 sierpnia do 9 września 2012 r.).

(red.: Heinz Janisch, Carola Holland: Tom und der König der Tiere (= Nauka życia. 1). 2012, ISBN 978-3-902533-43-2.

pod redakcją Heinza Janischa, Susanne Wechdorn: Mein Freund, der Rasenmäher (= Leben Lernen). 2012, ISBN 978-3-902533-45-6.

Mózg (nie)społeczny. Schattauer, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-7945-2918-6.

Czerwony Kapturek i stres. Schattauer, Stuttgart 2014, ISBN 978-3-7945-2977-3.

Choroba cybernetyczna! Jak cyfryzacja życia rujnuje nasze zdrowie. Droemer, Monachium 2015, ISBN 978-3-426-27608-2.

Kiedyś wszystko było później. Schattauer, Stuttgart 2017, ISBN 978-3-7945-3243-8.

Samotność. Niezdiagnozowana choroba. Bolesne. Zaraźliwy. Śmiertelne. Droemer, Monachium 2018, ISBN 978-3-426-27676-1.

Epidemia smartfonów. Zagrożenia dla zdrowia, edukacji i społeczeństwa. Klett-Cotta, Stuttgart 2018, ISBN 978-3-608-96368-7.

Pokrewne

Augustinus Bader

Hans Anders

Guido Maria Kretschmer

Dieter Nuhr

Bodo Schiffmann

Ralf Schmitz

Kurt Krömer

Kurt Tepperwein

Roland Kaiser

B. Movie

Max Annas

Carlo Masala

Bastian Bielendorfer

Florian Günther

Florian Illies

Cay Rademacher

Gregor Sander

Thomas Röper

Volker Steinkraus

Markus Vahlefeld

Jan Weiler

Ewald Arenz

Claudia Bausewein

Johannes von Buttlar

Daniel Falb

Axel Hacke

Ulrike Guérot

Dora Heldt

Andreas Izquierdo

Tom Hillenbrand

Günter Krieger

Paluten

Andreas Rebers

Marc Raabe

Peter Prange

Ulrike Renk

Roman Schatz

Jan-Philipp Sendker

Harald Welzer

Carl Amery

Reinhold Andert

Mark Benecke

Maxim Biller

Karl Heinz Brisch

Sam Feuerbach

Harald Gilbers

Peter Grimm

Alexander Hartung

Dörte Hansen

Nils Havemann

Veit Heinichen

Ernst Hutter

Ingfried Hobert

Ingo Holland

Kerstin Kempker

Laura Kneidl

Regine Kölpin

Vincent Kliesch

Daniela Krien

Volker Kutscher

Manfred Lütz

Joachim Meyerhoff

Michael Mittermeier

Ivo Pala

Arne Rautenberg

Gerhard Polt

David Safier

Serdar Somuncu

Shindy

Jörg Mühle

Senthuran Varatharajah

Copyright © Wikibiopedia | Polityka prywatności