Wikibiopedia

Carl Mertens

Carl Mertens (* 1902 w Kassel; † 17 października 1932 pod Paryżem) był niemieckim oficerem, dziennikarzem i radykalnym pacyfistą. W 1925 r. w czasopiśmie Die Weltbühne ujawnił tzw. zabójstwa kobiet w Czarnej Reichswehrze.

Pochodzenie i kariera wojskowa

Mertens urodził się w 1902 r. jako syn komisarza policji w Kassel. Ponieważ jego ojciec zmarł w młodym wieku, Mertens już w młodym wieku musiał łożyć na utrzymanie matki i młodszego brata. Istnieją różne relacje na temat jego kariery edukacyjnej i zawodowej po 1918 r. Z listu, który Mertens napisał do pacyfisty Ludwiga Quidde w marcu 1926 r., wynika, że pod koniec I wojny światowej przerwał naukę, aby wstąpić do tak zwanej Einwohnerwehry. Został także członkiem Zakonu Młodoniemieckiego.

W Saksonii brał udział w “tłumieniu niepokojów wewnętrznych”. Następnie wrócił do Kassel, gdzie w 1919 r. rozpoczął praktykę u księgarza. Istnieją różne opinie na temat tego, czy zdał on maturę przed rozpoczęciem nauki zawodu, czy też wcześniej opuścił Gimnazjum Realne. Według informacji Mertensa, monarchistyczny księgarz namawiał jednak swojego ucznia do wzięcia udziału w tłumieniu powstań górnośląskich w maju 1921 r. W ten sposób Mertens początkowo związał się z Bund Oberland. Następnie wrócił do Kassel, gdzie prowadził księgarnię. W 1922 r. przez pewien czas wędrował po Niemczech i Włoszech, zanim zgodnie z rodzinną tradycją wyjechał do Brandenburgii, gdzie uczęszczał do szkoły policyjnej. W czasie wojny o Zagłębie Ruhry otrzymał od Związku Oberlandzkiego polecenie przeprowadzenia akcji sabotażowych w Zagłębiu Ruhry. Poprzez Bund wstąpił także do Czarnej Reichswehry. W 1924 r. ponownie wrócił do rodzinnego miasta i postanowił nie wracać do nielegalnych jednostek wojskowych. Pozostał wierny temu postanowieniu nawet wtedy, gdy w październiku 1924 r. organizacja konsularna próbowała zmusić go do przystąpienia do federacji. Aby uniknąć ewentualnych aktów zemsty, wyjechał do Szwajcarii i Włoch, gdzie pracował jako dziennikarz. W kwietniu 1925 r. powrócił do Niemiec. Wybór Paula von Hindenburga na prezydenta Rzeszy skłonił Mertensa do opublikowania w nowym miejscu zamieszkania w Darmstadt, wspieranym przez kręgi SPD, swoich doświadczeń z Vaterländische Verbände, a tym samym do walki z siłami reakcyjnymi.

Droga do społeczeństwa

Latem 1925 roku redaktor “Weltbühne” Siegfried Jacobsohn otrzymał za pośrednictwem pośrednika Carla Mierendorffa anonimowy rękopis o zabójstwach kobiet w Czarnej Reichswehrze. Autorem tych notatek, zatytułowanych “Za kulisami Vaterländische Verbände”, był Carl Mertens. Choć Jacobsohn wiedział, że publikując te materiały naraża się na wielkie osobiste niebezpieczeństwo, od 18 sierpnia 1925 r. co tydzień publikował te wybuchowe, początkowo anonimowe notatki. Z opisów Mertensa wynika, że w tych stowarzyszeniach panowała postawa, która miała stać się charakterystyczna dla terroru narodowosocjalistycznego:

Mertens nadal obawiał się niebezpieczeństw, na które chciał zwrócić uwagę w swoich publikacjach. Unikał przebywania w jednym miejscu przez dłuższy czas. Nacisk opinii publicznej doprowadził w końcu do wszczęcia przez policję dochodzenia w sprawie wspomnianych przez niego zabójstw kobiet i do publicznego poszukiwania sprawców w 1926 roku. W Reichstagu dyskutowano także o machinacjach w Czarnej Reichswehrze. W kolejnych procesach sądowych Reichsgericht orzekł na korzyść kobiet, “że istnieje również prawo do samoobrony pojedynczego obywatela przed bezprawnymi atakami na żywotne interesy państwa” (RGSt 63, 215 (220)). Jak małe było zainteresowanie społeczeństwa tym tematem, pokazała porażka książki Verschwörer und Fememörder, wydanej w 1926 roku. Ponieważ Siegfried Jacobsohn zakładał, że będzie duże zapotrzebowanie na ten materiał ze strony środowisk republikańskich i pacyfistycznych, zlecił streszczenie esejów Mertensa i wydrukowanie ich w dużej liczbie egzemplarzy. Odsetki były jednak nadspodziewanie niskie, tak że wydawnictwo Jacobsohna popadło w kłopoty finansowe.

Radykalny pacyfista publicysta

Minęło zaledwie kilka miesięcy, zanim zniesiono incognito Mertensa i zaczął on publikować pod własnym nazwiskiem. Od 1926 r., podobnie jak dziennikarze Berthold Jacob, Fritz Küster i Walter Kreiser, walczył z tajnym dozbrajaniem Reichswehry i dzięki swoim dobrym kontaktom wprawiał w zakłopotanie kierownictwo Reichswehry, publikując dobrze uzasadnione raporty o ukrytych programach zbrojeniowych. Za to został oskarżony o zdradę stanu. 30 grudnia 1926 r. wydano nakaz jego aresztowania, ale udało mu się go uniknąć, wyjeżdżając z kraju przez Austrię i Szwajcarię do Paryża. Postępowanie umorzono w 1928 r., a nakaz aresztowania został anulowany.

W przeciwieństwie do umiarkowanych pacyfistów, takich jak Ludwig Quidde, Mertens był słusznie przekonany, że niemiecki militaryzm nie został złamany po klęsce w I wojnie światowej, lecz nadal bez przeszkód funkcjonował w Republice Weimarskiej. Wraz z Friedrichem Wilhelmem Foersterem Mertens starał się zwrócić uwagę na te tajne działania w licznych publikacjach w Niemczech i za granicą. Foerster finansował na przykład korespondencję “Genewa” - Dla pokoju i porozumienia, którą redagował Mertens. Innymi jego organami wydawniczymi były Das Andere Deutschland, Die Menschheit, Die Zeit, Das Tage-Buch i Chronik der Menschheit.

Ze względu na swoją działalność pacyfistyczną Mertens był bardzo znienawidzony w kręgach nacjonalistycznych, co odczuł podczas ostatniej wizyty w Niemczech. Kiedy w styczniu 1928 r. udał się do Lipska, aby złożyć zeznania przed Reichsgericht w procesie przeciwko Juliusowi Schreckowi, został zaatakowany i potrącony na dworcu przez kilku narodowych socjalistów.

Mertens zmarł 17 października 1932 r. między Fontainebleau a Paryżem w wyniku wypadku samochodowego.

Pisma

Konspiratorzy i Fememuristki. Verlag der Weltbühne, Charlottenburg 1926

Carl Mertens, Otto Lehmann-Rußbüldt, Konrad Widerhold (red.): Niemiecka polityka wojskowa od 1918 r. Berlin 1926

Reichswehra czy obrona narodowa? Przyczynek do problemów niemieckiego Wehrmachtu. Wiesbaden 1927

Dokument dotyczący polityki Reichswehry i hełmów stalowych. Z esejami objaśniającymi Friedricha Wilhelma Foerstera. Wiesbaden 1927

Nadchodząca wojna. Genewa 1927 r.

Memorandum w sprawie niemieckiej polityki rozbrojeniowej. Genewa 1930 r.

Literatura

Helmut Donat: ekspert ds. uzbrojenia i pacyfista - oficer Reichswehry Carl Mertens (1902-1932). W: Wolfram Wette (red.): Pazifistische Offiziere in Deutschland 1871-1933, Bremen 1999, s. 247-271.

Helmut Donat, Karl Holl (eds.): Die Friedensbewegung. Organisierter Pazifismus in Deutschland, Österreich und der Schweiz. Hermes Handlexikon, Econ Taschenbuchverlag, Düsseldorf 1983, ISBN 3-612-10024-6.

Ursula Madrasch-Groschopp: Die Weltbühne. Portret czasopisma. Buchverlag Der Morgen, Berlin 1983 (Reprint: Bechtermünz Verlag im Weltbild Verlag, Augsburg 1999, ISBN 3-8289-0337-1)

Bernhard Sauer: Czarna Reichswehra i kobietobójstwo. A Milieu Study of Right-Wing Radicalism in the Weimar Republic. Metropol Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-936411-06-9. Seria Dokumente, Texte, Materialien, Band 50. (Jednocześnie: TU Berlin, Diss., 2003).

Pokrewne

Georg Magirius

Markus Vahlefeld

Jan Weiler

Tillmann Bendikowski

Axel Hacke

Tom Hillenbrand

Thilo Mischke

Jan-Philipp Sendker

Harald Gilbers

Imre Grimm

Katja Kullmann

Volker Kutscher

Helge Timmerberg

Martin Wehrle

Copyright © Wikibiopedia | Polityka prywatności